Geplaatst op 21 januari 2019

Een goede voorbereiding is het halve werk

Alcoa Architectuursystemen heeft, onder leiding van Lars van den Berg, vanaf het moment dat het bedrijf voor een huisvestingsvraagstuk kwam te staan, een grote rol gespeeld bij de realisatie van hun nieuwe kantoren-, ontwikkelings- en distributiecentrum in Harderwijk. Samen met Marketing manager David Riemersma vertelt Van den Berg over de totstandkoming van het gebouw, een proces dat in meerdere opzichten innovatief te noemen is.

De locatie in Harderwijk herbergt een state-of-the-art warehousing gedeelte, kantoren en een showroom waar Alcoa zijn innovatieve bouwsystemen voor woning- en utiliteitsbouw aan architecten kan showcasen. Lars van den Berg, verantwoordelijk voor Quality Assurance en Special Projects, vertelt: “In de afgelopen jaren is Alcoa Architectuursystemen enorm gegroeid en met vijf magazijnen en twee kantoorlocaties was het tijd om na te gaan of we één en ander niet efficiënter konden gaan inrichten. Met de bouw van deze locatie in Harderwijk kunnen we die efficiencyslag maken en hebben we bovendien voldoende mogelijkheden om verder uit te breiden.” Het nieuwe gebouw in Harderwijk is onderdeel van een strategie waarin Alcoa kiest voor het leveren van nog meer toegevoegde waarde op aluminium. De nieuwe locatie is er dan ook op ingericht om een groot aantal functies te herbergen, vervolgt Van den Berg.“

Bouwen met LEGO

Het volledige proces laat zich goed vergelijken met LEGO-stenen, vertelt David Riemersma, verantwoordelijk voor de marketing van Alcoa Architectuursystemen. “Wij ontwerpen en ontwikkelen het systeem, produceren geëngineerde onderdelen met behulp van derden, houden materialen op voorraad, brengen thermische onderbreking aan op de profielen en vervoeren de bouwdelen als half-fabrikaat naar de klant. Die hoeft ze alleen nog maar op te bouwen, net zoals dat met LEGO gebeurt.” Om de kwaliteit van dat bouwproces te waarborgen, is er in het gebouw in Harderwijk ook een test- en opleidingscentrum opgenomen, vervolgt Van den Berg. “Daarnaast hebben we plaats ingeruimd voor de afdeling Special Solutions, waar we samen met onze opdrachtgevers nieuwe toepassingen engineeren. ‘The Edge’, het meest duurzame gebouw van Nederland, maakt bijvoorbeeld gebruik van raam- en gevelsystemen die van deze afdeling afkomstig zijn.”

Logistieke stroom op nummer 1 in PvE

Hoewel het gebouw in Harderwijk een veelheid aan functies herbergt, was een optimale logistieke stroom focuspunt bij het opstellen van het programma van eisen. Van den Berg: “Om dat logistieke proces zo snel en efficiënt mogelijk te laten verlopen, hebben we ervoor gekozen om het hele proces volgens het principe van de U-shape vorm te geven. De in- en uitgaande vrachtwagenbewegingen zijn aan één kant van het gebouw gerealiseerd. Laden en lossen gebeurt vanuit veiligheidsoverwegingen niet met heftrucks, maar met acht bovenloopkranen die op vijf rails door het hele warenhuis heenlopen. Doordat het proces in een u-shape is opgezet, kunnen we capaciteit combineren voor het laad- en losproces. Denk bijvoorbeeld aan hijsbanden en de workload voor het maken van vrachtbrieven.” Het feit dat alle vrachtwagenbewegingen aan één kant van het gebouw plaatsvinden, stelde Alcoa bovendien in staat efficiënt om te gaan met ruimte, legt Van den Berg uit. “Het rangeerterrein en daarmee de benodigde hoeveel vierkante meters grond konden op deze manier lean worden opgezet.”

Een prettige en veilige werkomgeving stond ook hoog genoteerd in het programma van eisen, vervolgt Riemersma. “Om de interactie tussen collega’s zoveel mogelijk te stimuleren, moest het gebouw ‘open’ zijn. Om die reden zijn de hoge magazijnen aan de zijkant van het pand geplaatst, zodat het zicht in het midden van de ruimtes zo min mogelijk wordt beperkt.” Het resultaat is een gebouw met veel overzicht en veel daglicht. “Om de veiligheid te waarborgen zijn overigens geen daklichten boven de distributiehal geplaatst, maar is het pand gepositioneerd op het zuiden om zo veel mogelijk daglicht binnen te laten.”

Geld verdienen met logistiek?

Het centraal stellen van het logistieke proces is wat Van den berg betreft niet meer dan logisch. “Al lijkt dat in eerste instantie misschien niet zo. We verdienen ons geld namelijk met het ontwerpen en het verkopen van onze bouwsystemen. Het is echter wel zo dat we, om de markt goed te kunnen bedienen, een bepaalde voorraad moeten houden. Daar komt dus logistiek bij kijken, en voor een gezonde bedrijfsvoering is het van belang om de kosten van die logistiek zo laag mogelijk te houden. Het perfecte logistieke proces verloopt tegen de laagst mogelijke kosten. Daarom hebben we het hele ontwerp van dit gebouw in dienst laten staan van het logistieke proces, en nergens concessies gedaan.”

Op zoek naar een huurbaas

Gedurende het hele proces van de realisatie van hun nieuwe locatie heeft Alcoa Architectuursystemen de regie stevig in eigen hand gehouden, vertelt Van den Berg. “Vanaf de strategische keuze om zelf een nieuwe locatie te gaan bouwen, zijn we samen met een makelaar op zoek gegaan naar geschikte kavels. Daarna selecteerden we architectenbureau Denc voor het ontwerp van het distributiecentrum en vervolgens hebben we zelf de voorwaarden voor een huurcontract opgesteld. Op 1 april 2014 hebben we een aantal ontwikkelaar-bouwer-combinaties uitgenodigd om een huuraanbieding te komen doen.”

Riemersma benadrukt dat Alcoa in deze fase echt op zoek was naar een ‘huurbaas’, een partij die belang zou hebben bij kwaliteit en continuïteit. “Juist daarom hebben we gekozen voor de combinatie van WDP en Hercuton. Het was vanaf het eerste moment duidelijk dat WDP niet alleen ontwikkelaar wilde zijn, maar ook wilde optreden als huurbaas, en dat gaf voor ons de doorslag. Dat toont namelijk verantwoordelijkheid en ownership, en dat staat wat ons betreft garant voor kwaliteit. In die constructie gaan zij de samenwerking ook aan in hun eigen belang, omdat ze zelf ook verder moeten met dit gebouw. Zie het als een nieuwe vorm van leasing: je blijft eigenaar van wat je bouwt, dus het waarborgen van de kwaliteit wordt voor jou en je partners de hoogste prioriteit.”

Bouw als logistiek proces

Diezelfde ownership trof Van den Berg aan bij Hercuton, die als partner van WDP werden betrokken bij het project. “We hebben met droge ogen afgesproken dat het pand volledig functioneel zou moeten worden afgeleverd op 15 mei 2015. En die bouwtijd van slechts negen maanden werd gerealiseerd doordat we gebruikmaakten van het standaardconcept van Hercuton.” Een mooi logistiek proces, dat is gebaseerd op het just-in-time principe, vervolgt Van den Berg. “Alle acties op de bouwplaats werden gestuurd met de vooraf in kaart gebrachte 4D-planningsmethodiek van Hercuton. Die gaven bijvoorbeeld duidelijk aan wanneer ze de tekeningen nodig hadden om de bekistingen te gaan maken. Op die manier kon het bouwproces precies gelijk worden getrokken met de productiecapaciteit van de fabriek. Ik was erg gecharmeerd van de integrale bouwmethode van Hercuton. Alles komt binnen op maat en gaat er direct in.”

Voor de toekomst

Het gebouw in Harderwijk werd inderdaad op 15 mei opgeleverd aan Alcoa op basis van een huurcontract voor 10 jaar. “Dat is een aanzienlijke periode”, beaamt Van den Berg, “Maar dit gebouw is dan ook voor de toekomst ontworpen.” En die duurzaamheid valt wat Van den Berg betreft uiteen in een aantal aspecten. “Allereerst is het gebouw modulair ontworpen. Er zit een grote consistentie in de gebruikte materialen door het hele gebouw heen. Dat maakt het met het oog op de toekomst makkelijker, efficiënter en duurzamer om het gebouw te onderhouden.”

Riemersma vervolgt: “Mede door het gebruik van onze eigen producten is het ontwerp van ons distributiecentrum visueel ook zeer zeker toekomstbestendig. Dat was natuurlijk ook een harde eis, omdat onze locatie hier in Harderwijk natuurlijk een visitekaartje is van de mogelijkheden van Alcoa Architectuursystemen.”

De laatste duurzaamheidspijler wordt gevormd door sterke energieprestaties, vervolgt Riemersma. “Ook op dat vlak is dit gebouw op het scherpst van de snede ontworpen.  Voor Alcoa Architectuursystemen is duurzaamheid geen switch die je aan of uit kunt zetten. Duurzaamheid maakt deel uit van onze way of thinking, het is een constante factor in ons gehele productengamma. De isolatiewaardes van de hier toegepaste vliesgevels, raam- en deursystemen zijn de hoogste op de markt en het gebouw heeft dan ook een BREEAM Very Good label ontvangen. Dat is geen doel op zich, maar wel een mooie beloning voor de manier waarop je duurzaamheid in je bedrijfsvoering laat terugkomen.”

Marktconform

Hoewel de vestiging van dit gebouw in Harderwijk onderdeel is van een toekomstbestendige strategie, moest het gebouw wel kunnen bogen op een bepaalde mate van marktconformiteit, vervolgt Van den Berg. “Het moet bij wijze van spreken mogelijk zijn om binnen korte tijd een groot palletmagazijn te realiseren in het gebouw. Om het distributiecentrum universeel bruikbaar te houden, hebben we in het ontwerp diverse maatregelen genomen. De rails waar de bovenloopkranen op lopen, zijn gebouwd als een staalconstructie die gemakkelijk weer kan worden verwijderd. Verder hadden wij de plaatsing van de kolommen allemaal op dezelfde maat ontworpen, maar zijn de kolommen op advies van Denc verder weg gezet om vrachtwagencombinaties de ruimte te geven. Waar het daarnaast kostenefficiënter zou zijn om het geautomatiseerd magazijn als silobouw te realiseren, waarbij je het magazijn bekleedt met de buitengevel, hebben we er voor de marktconformiteit voor gekozen om dit niet te doen, zodat ook het magazijn snel en makkelijk kan worden gedemonteerd.”

Uit je jasje groeien

In termen van corporatie strategy kan er in tien jaar een hoop gebeuren, weet ook Van den Berg. “Maar ook daarmee is rekening gehouden in het ontwerp. Qua capaciteit kunnen we nog een groot aantal jaren vooruit. Dat hebben we vooral gerealiseerd door een hoge mate van flexibiliteit in het ontwerp te verwerken. Het kantoorgedeelte van het gebouw kan nog worden uitgebreid, en bij het tekenen van de dakconstructie en de fundering van de hal is er al rekening mee gehouden dat de hal nog kan worden verlengd. Bovendien is de stabilisatie van het geautomatiseerde magazijn aan één kant gesitueerd, waardoor het magazijn wanneer nodig makkelijk verder kan worden uitgebouwd. Ten slotte hebben we ook een optie genomen op de grond achter ons kavel, dus ook voor de verre toekomst is continuïteit op deze plaats gewaarborgd.”